سیستم ترمز خودرو چیست و چگونه کار می‌کند؟

سیستم ترمز خودرو مجموعه‌ای از قطعات مکانیکی و هیدرولیکی است که وظیفه کاهش سرعت و متوقف کردن خودرو را بر عهده دارد. این سیستم با انتقال نیروی واردشده از پدال ترمز به چرخ‌ها، باعث ایجاد اصطکاک و کاهش سرعت چرخش آن‌ها می‌شود. عملکرد صحیح ترمز برای کنترل خودرو در شرایط مختلف رانندگی اهمیت زیادی دارد و سلامت تمام اجزای آن باید به‌صورت هماهنگ حفظ شود.

در سیستم ترمز دیسکی، با فشردن پدال ترمز، نیروی ایجادشده از طریق مدار هیدرولیک به کالیپر منتقل می‌شود. کالیپر لنت‌های ترمز را به دو طرف دیسک فشار می‌دهد و اصطکاک ایجادشده میان لنت و دیسک، سرعت چرخش چرخ را کاهش می‌دهد. در برخی خودروها نیز از سیستم ترمز کاسه‌ای استفاده می‌شود که سازوکار آن با دیسک و لنت متفاوت است.

اجزایی مانند پمپ ترمز، روغن ترمز، کالیپر، لنت و دیسک چرخ هرکدام بخشی از فرآیند ترمزگیری را انجام می‌دهند. عملکرد نامناسب هر یک از این قطعات می‌تواند قدرت ترمزگیری و کنترل خودرو را تحت تأثیر قرار دهد. به همین دلیل، بررسی دوره‌ای سیستم ترمز و تعویض قطعات فرسوده با نمونه سازگار با خودرو اهمیت زیادی دارد.

اجزای اصلی سیستم ترمز خودرو

سیستم ترمز از مجموعه‌ای از قطعات تشکیل شده که با همکاری یکدیگر نیروی ترمزگیری را به چرخ‌ها منتقل کرده و باعث کاهش سرعت یا توقف خودرو می‌شوند. نوع و ساختار این قطعات با توجه به مدل خودرو و نوع سیستم ترمز متفاوت است، اما لنت، دیسک، کالیپر و اجزای هیدرولیکی از بخش‌های مهم آن به شمار می‌روند.

لنت ترمز

لنت ترمز یکی از قطعات مصرفی سیستم ترمز است که در هنگام ترمزگیری با سطح دیسک یا کاسه تماس پیدا می‌کند و از طریق ایجاد اصطکاک، سرعت چرخش چرخ را کاهش می‌دهد. لنت‌ها در اثر استفاده به‌تدریج فرسوده می‌شوند و میزان سایش آن‌ها به عواملی مانند شرایط رانندگی، وزن خودرو و کیفیت قطعه بستگی دارد. انتخاب لنت متناسب با مدل خودرو و نوع سیستم ترمز برای عملکرد مناسب و کاهش استهلاک سایر قطعات اهمیت دارد.

دیسک چرخ

دیسک چرخ یا دیسک ترمز قطعه‌ای چرخان است که همراه با چرخ خودرو حرکت می‌کند و لنت‌ها هنگام ترمزگیری به دو طرف آن فشار وارد می‌کنند. اصطکاک میان لنت و دیسک باعث کاهش سرعت چرخش دیسک و در نتیجه کاهش سرعت خودرو می‌شود. سطح دیسک باید شرایط مناسبی داشته باشد؛ تاب‌برداشتن، ایجاد شیارهای عمیق یا کاهش بیش از حد ضخامت می‌تواند عملکرد سیستم ترمز را تحت تأثیر قرار دهد.

کالیپر ترمز

کالیپر ترمز قطعه‌ای است که در سیستم ترمز دیسکی، لنت‌ها را در اطراف دیسک قرار می‌دهد و هنگام ترمزگیری آن‌ها را به سطح دیسک فشار می‌دهد. نیروی لازم برای این کار از طریق فشار روغن ترمز به پیستون‌های کالیپر منتقل می‌شود. سلامت کالیپر، پیستون‌ها و متعلقات آن برای اعمال نیروی یکنواخت به لنت‌ها و عملکرد صحیح ترمز اهمیت دارد.

سایر قطعات سیستم ترمز

علاوه بر لنت، دیسک و کالیپر، سیستم ترمز از قطعات دیگری مانند پمپ ترمز، روغن ترمز، شیلنگ‌ها و لوله‌های ترمز، بوستر ترمز و در خودروهای مجهز به آن، اجزای سیستم ABS تشکیل شده است. هرکدام از این قطعات وظیفه مشخصی در انتقال نیرو و کنترل فرآیند ترمزگیری دارند. عملکرد صحیح این مجموعه به سلامت و هماهنگی تمام اجزای سیستم وابسته است.

علائم خرابی لنت ترمز و دیسک چرخ چیست؟

خرابی یا فرسودگی لنت ترمز و دیسک چرخ می‌تواند باعث کاهش قدرت ترمزگیری و افزایش خطر رانندگی شود. یکی از نشانه‌های رایج، شنیدن صدای سوت یا صدای غیرعادی هنگام ترمز گرفتن است. کاهش ضخامت لنت، طولانی‌تر شدن مسافت توقف و احساس تغییر در عملکرد پدال ترمز نیز می‌تواند نشان‌دهنده نیاز به بررسی سیستم ترمز باشد.

در صورت آسیب دیدن دیسک چرخ، ممکن است هنگام ترمزگیری لرزش در پدال یا فرمان احساس شود. ایجاد شیارهای عمیق، تغییر شکل سطح دیسک یا کاهش ضخامت آن نیز از نشانه‌هایی است که باید بررسی شود. البته صدا و لرزش همیشه به معنای خرابی لنت یا دیسک نیست و ممکن است از سایر اجزای سیستم ترمز ناشی شود.

بررسی دوره‌ای ضخامت لنت و وضعیت سطح دیسک به تشخیص به‌موقع فرسودگی کمک می‌کند. اگر قدرت ترمزگیری به‌طور محسوسی کاهش یافته، پدال بیش از حد پایین می‌رود یا صدای ساییدگی شدید شنیده می‌شود، خودرو باید در اسرع وقت توسط متخصص بررسی شود.

نکات مهم در خرید لنت ترمز و دیسک چرخ

برای خرید لنت ترمز و دیسک چرخ، ابتدا باید مدل خودرو، سال تولید، تیپ و مشخصات سیستم ترمز را بررسی کنید. قطعات خودروهای مختلف ممکن است از نظر ابعاد، شکل، ضخامت و محل نصب تفاوت داشته باشند؛ بنابراین صرفاً مشابه بودن ظاهر قطعه برای انتخاب کافی نیست.

در انتخاب لنت ترمز، به نوع لنت، جنس مواد اصطکاکی، کیفیت ساخت و سازگاری آن با دیسک توجه کنید. لنت باید متناسب با شرایط استفاده از خودرو و مشخصات توصیه‌شده برای آن انتخاب شود. همچنین بررسی اصالت کالا و خرید از فروشنده معتبر می‌تواند احتمال تهیه قطعات بی‌کیفیت را کاهش دهد.

برای خرید دیسک چرخ، قطر، ضخامت، تعداد و محل سوراخ‌های نصب و سازگاری با سیستم ترمز خودرو اهمیت دارد. دیسک باید از نظر کیفیت سطح و مشخصات فنی با خودروی موردنظر مطابقت داشته باشد. در صورت تعویض دیسک، وضعیت لنت‌های موجود نیز باید بررسی شود؛ زیرا لنت فرسوده یا آسیب‌دیده می‌تواند عملکرد دیسک جدید را تحت تأثیر قرار دهد.

در کارآیکالا می‌توانید مشخصات لنت ترمز و دیسک چرخ را بررسی کرده و بر اساس مدل خودرو و اطلاعات فنی محصول، قطعه مناسب را انتخاب کنید. پیش از ثبت سفارش، توضیحات محصول و سازگاری آن با خودروی خود را به‌دقت بررسی کنید.

سیستم های ترمز کلا دو دسته اند:

ترمزهای کاسه ایی و دیسکی . در بعضی از خودروها از هردونوع کاسه ای و دیسکی استفاده می شود اکثرا ترمز های جلو به دلیل اینکه فشار ترمز بیشتر روی محور جلوئی خودرو است از ترمز های دیسکی استفاده میشود و ترمزهای عقبی از لنت و کاسه ترمز استفاده می شود. برای هر چرخ دو لنت تعبیه شده که هرد رو به طرف دیسک و یا کاسه ترمز قرار دارندکه به وسیله روغن ترمز یا هوای فشرده به طرف دیسک یا کاسه ترمز فشرده میشوند.

البته ترمزهای ABS را در خودروهای جدید شاهد هستیم که بصورت هوشمند و با دقت بالا قطع و وصل میشوند تا در جاده های لغزنده چرخ اتومبیل قفل نکرده و باعث لغزش خودرو نگردد.

عمر متوسط لنت ترمز؟

لنتهای ترمز از دسته قطعات مصرفی خودرو به شمار میرود و عمر آن بستگی مستقیم به مولفه های زیادی از قبیل کارکرد و مسافت طی شده توسط خودرو – طریقه رانندگی راننده رانندگی در بزرگراه یا در شهر پر ترافیک و جنس مواد تشکیل دهنده لنت ترمز دارد.ول در نهایت به طور متوسط طول عمرلنت ترمز توسط کارشناسان 80000 کیلومتر طی مسافت توسط خودرو در نظر گرفته شده ولی از همه مهمتر روش رانندگی ما هست که طول عمر قطعات خودرو از جمله لنت ترمز و دیسک ترمز را تعیین می کند.

مثلا برای طول عمر بیشتر لنت ها باید از رانندگی تهاجمی پرهیز کنیم بطور مثال قبل از رسیدن با سرعت گیرهای مشخص شده با تابلوهای راهنمایی و رانندگی از سرعت اتومبیل بکاهیم تا فشار کمتری به ترمزها و لنت ترمزها وارد شود. و یا وسایل بی استفاده و اضافی که باعث سنگین شدن خودرو شده را از خودرو خارج کنید چون هرچقدر وزن اتومبیل زیاد باشد هنگام ترمز گرفتن فشار بیشتری به سیستم ترمز و نهایتا لنت و دیسک ترمز وارد می شود.

معایب سیستم ترمز را چگونه متوجه بشویم؟

همانگونه که عنوان شد سیستم ترمز یک مجموعه متصل به مجموعه های دیگر خودرو است و نقص در سیستم عملکرد آن موجب از کنترل خارج شدن خودرو و بروز حوادث و خسارات مالی و جانی غیر قابل جبرانی میشود پس لازم است معایب احتمالی سیستم ترمز را شناسایی کنیم و در اسرع وقت اقدام به بر طرف کردن آن بنماییم.

معایب روتین و معمولی سیستم ترمز عبارتند از:

پدال ترمز سفت شده و ترمز گرفتن فشار بیشتری می خواهد= روغن ترمز کثیف شده، کم بودن مقدار روغن ترمز،لنتهای ترمز روبه تمام شدن است،وارد شدن هوا به روغن ترمز ،لوله های روغن ترمز معیوب شده،

هنگامی که ترمز می گیریم اتومبیل یک دست میکشد= لوله های روغن ترمز یک طرف معیوب شده، لنت ترمز بوسیله روغن ترمز چرب شده،لنت ترمز درست نصب نشده و درجای خود قرار ندارند، انت ترمز به طور کامل و همزمان تعویض نشده، هیدرولیک فرمان دچار مشکل شده،

ترمز ضعیف شده= آب یا روغن روی لنت ها نفوذ کرده، لنتهای ترمز داغ کرده، روغن ترمز داغ کرده و در حال جوشیدن است که البته این اتفاق بیشتر در ترافیک های سنگین در تابستانها رخ می دهد، لنتهای ترمز تمام شده و ساییده شده، کفشک های ترمز به درستی تنظیم نشده، روغن ترمز نشت کرده و یا هوا وارد آن شده است،

هنگامیکه ترمز میگیریم خودرو جیغ میکشد= لنت های ترمز کاملا خورده شده و زمان تعویض آنها شده،نصب اشتباه لنت های ترمز، ناقص بودن و یا نبودن درزگیر لنت ترمز

هنگامیکه ترمز می گیریم اتومبیل و فرمان خودرو شروع به لرزیدن می کند= دیسک ترمز احتمالا تاب برداشته، کاسه ترمز تاب برداشته یا معیوب شده، دیسک یا لنت کثیف شده، ترمزABS فعال شده.

انواع مختلف لنت ترمز:

1-لنت ترمز ارگانیک از فلز داخل آنها استفاده نشده معمولا از نظر قیمت ارزانترین نوع لنت ترمز هستند و کم صدا ترین در بین لنت ها هستند و عمر مفید آنها هم کوتاه تر است چون در برابر سائیدگی مقاوم نیستند.

2- لنت ترمز کم فلز:

در این نوع لنت ها فلز کمی به کار رفته ولی به همین نسبت موقع ترمز گرفتن سرو صدای بیشتری احساس می شود عمرشان نسبت به لنت های ارگانیک کمی بیشتر است.

3- لنت ترمز نیمه فلزی:

در این نوع لنت ترمز نسبت به لنت ترمز ارگانیک و لنت ترمز کم فلز فلز بیشتری به کار رفته و به همین دلیل عمر مفید بیشتری نسبت به دو نوع لنت قبلی دارند.

4- لنت ترمز سرامیکی:

این نوع لنت ترمز گرانترین و با دوام ترین لنت ترمز محسوب میشود که طول عمر بالائی دارند.